مطالب

اكراه به چه معناست؟

نوشته شده در اموزش حقوق

حتمالا تاكنون عبارت‌هاي اكراه در معامله يا اكراه در انجام جرم را شنيده‌ايد. در اين نوشتار سعي خواهيم كرد نخست مفهوم اكراه را بيان كنيم و سپس به برخي از آثار آن اشاره كنيم. اكراه از جمله مواردي است كه هم در امور حقوق خصوصي مثل قراردادها مي‌توان آن را ديد و هم در امور

جزايي و انجام جرايم گوناگون مثل قتل و.... درخصوص مسائل حقوق خصوصي مثل قرارداد مي‌توان به مواردي اشاره كرد كه مثلا فرد را مجبور مي‌كنند تا خانه يا ماشين خويش را به شخص معيني بفروشد يا به قيمت خاصي واگذار كند. همچنين در امور جنايي نيز مي‌توان به مواردي اشاره كرد كه مثلا فرد را به انجام يك جرم خاص بر عليه شخصي خاص تهديد مي‌كنند. اكراه را مي‌توان اين‌گونه تعريف كرد: واداشتن كسي به انجام فعلي (كه هم مي‌تواند عمل حقوقي باشد هم عمل جزايي) كه راضي به انجام آن فعل نبوده است و آزادي و اختيار تصميم‌گيري را از شخص سلب مي‌كند.

قبل از هر چيز بايد به اين مساله توجه كنيم كه آيا هرگونه تهديد كردن يا ترساندن اشخاص را مي‌توان در پرتو قواعد اكراه قرار داد يا خير؟ در پاسخ به اين سوال اساسي بايد گفت كه منطقا و قانونا نمي‌توانيم هر عملي را به عنوان تهديد و اكراه به حساب آوريم. در اين خصوص ماده 205 قانون مدني بيان مي‌كند: هرگاه شخصي كه تهديد شده است بداند كه تهديدكننده نمي‌تواند تهديد خود را به موقع اجرا گذارد و يا خود شخص مزبور قادر خواهد بود بر اين كه بدون مشقت و سختي اكراه را از خود دفع كند و معامله را واقع نسازد، آن شخص مكره (كسي كه اكراه شده) محسوب نمي‌شود. همچنين بايد به اين نكته نيز توجه داشت كه مجرد خوف از كسي بدون آن كه از طرف آن شخص تهديدي شده باشد، اكراه محسوب نمي‌شود. لازم به يادآوري است كه بر طبق قانون، اكراه به اعمالي حاصل مي‌شود كه موثر در هر شخص باشعوري بوده و او را نسبت به جان يا مال يا آبروي خود تهديد كند، به نحوي كه عادتا قابل تحمل نباشد. در مورد اعمال اكراه‌آميز سن و شخصيت و اخلاق و مرد يا زن بودن شخص بايد در نظر گرفته شود. پس ممكن است شخصي عملي را انجام دهد كه نسبت به اطفال و زنان اكراه و تهديد به حساب آيد، اما نسبت به مردان اكراه محسوب نشود. به طور كل براي اين كه بخواهيم به اكراه استناد كنيم و معامله را از اعتبار بيندازيم بايد بتوانيم ثابت كنيم كه 1 ـ طرف مقابل ما را تهديد كرده است 2 ـ تهديد به قدري جدي بوده است كه در اراده و نحوه تصميم‌گيري ما موثر بوده يا به عبارتي واقعا بترسيم. در امور جنايي و جزايي نيز تهديد و اكراه مباحث گوناگوني را به خود اختصاص داده‌اند.

در اين خصوص ماده 54 قانون مجازات اسلامي بيان مي‌كند: در جرائم موضوع مجازات‌هاي تعزيري و بازدارنده هرگاه كسي بر اثر اجبار يا اكراه كه عادتا قابل تحمل نباشد، مرتكب جرمي شود، مجازات نخواهد شد. در اين مورد اجباركننده به مجازات فاعل جرم محكوم مي‌شود. تنها استثنا در اين خصوص مربوط به جرم قتل است كه اكراه در آن تاثيري ندارد و قاتل، هرچند كه تهديد شده باشد، قصاص مي‌شود و به مجازات خود مي‌رسد.

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی